gorawino 027m.jpg
Image

Gadu-Gadu, Kontakt

gg 5872752
administrator Tadeusz, tdach@go2.pl

Przyjazne strony

Image
powered_by.png, 1 kB
Strona główna arrow Historia w Gminie arrow Jarkowo historia arrow Jarkowo - historia do 1945 r.
Jarkowo - historia do 1945 r. Utwórz PDF Drukuj Poleć znajomemu
Autor: Tadeusz Dach   
Image

Jarkowo, jako miejscowość jest wymieniana w dokumentach już w 1177 roku. Wtedy to książę Kazimierz I przejął Jarkowo od Duńczyków, wraz z jedenastoma innymi wioskami, i przekazał na dobra klasztoru mnichów z nad Regi (Trzebiatów?). Jest to najstarsza informacja pisana o miejscowościach z powiatu kołobrzeskiego. Pierwsza nazwa miejscowości to Harchouwe, jednak już w 1208 roku nazywane jest jako Jarchowe. W następnych latach było jeszcze cały szereg nazw tej miejscowości aż do obecnej nazwy Jarkowo (zobacz też art. „Jarkowo – nazwa w historii” ).

Po około trzydziestu latach, tj. w roku 1208, synowie książęcy Bogusław II i Kazimierz I ponownie podpisali dokument ze swoją matką księżną Anastazją, w którym sankcjonowali przyznanie szeregu miejscowości pod zarząd nowego klasztoru sióstr w Belbuck, miedzy innymi wioski Jarkowo (Jarchowe).

            W 1224 roku, w  większym dokumencie o przekazywaniu ziem, ponownie podjęty jest temat  przynależności poszczególnych miejscowości pod określone dobra klasztorne (zobacz art.”Norbertanki” ). W dokumencie tym księżna Anastazja za radą opata klasztoru w Białobokach, przekazuje na utrzymanie zakonu żeńskiego zamek w Trzebiatowie i należące do niego wioski. Są tam wymienione miedzy innymi Jarkowo (Jarchow), Gorawino (Jerowino), Białokury (Baldekow), Drozdowo (Drosedow) oraz obecne Świecie Kołobrzeskie (Schwedt) – zobacz artykuł pt.”Norbertanki” .

            W 1227 roku z kolei Jarkowo w podległość nowego klasztoru w Marienbusch (obecne Wyszkowo k/Trzebiatowa). Był to nowo budowany klasztor, który ufundował książę Warcisław III i jego matka Igardis (żona księcia Kazimierza II, księżniczka duńska).

           

Mapa Jarkowa
Mapa Jarkowa przed 1939 r.

Przez kolejne lata, ponieważ istniał spór miedzy klasztorami o przynależność kilku miejscowości ( w tym Jarkowa), książę Barnim I, określił iż sporne ziemie podlegają pod klasztor w Belbucker (Białoboki k/Trzebiatowa). Potwierdził też ten fakt biskup Henryk z Kamienia w 1310 roku, w akcie budowy kościoła parafialnego w Kinowie (Kienow), do którego należało również Jarkowo.

W 1467 roku klasztor w Białobokach wydzierżawił grunty wraz z leżącymi na nich sześcioma miejscowościami m.in. Jarchow (Jarkowo), Drgslaw (Dargosław) rodzinie Wacholz. W 1473 roku, rodzina ta wykupiła dzierżawione tereny za 2100 marek. Od tego momentu rodzina Wacholz (Wachholtz) przejęła m.in. Jarkowo na najbliższe 400 lat.  

W XVII wieku, Jarkow, jak wiele okolicznych miejscowości (również Gorawino, Świecie i inne) podzielono na dwie części, określanych jako majątek A i majątek B. Określano je jako dobra rycerskie. Tak było również Jarkowie. Podzielona miejscowość była wtedy określana jako Jarkowo Duże (Groβ Jarchow) oraz Jarkowo Małe (Klein Jarchow), a także jako Jarkowo A i Jarkowo B. Większą część gruntów objął 63 – letni kapitan dragonów Jacob Ewald yon Wacholz, który był przez 27 lat w służbie wojskowej. Posiadał on w swoim majątku miejscowości: Groβ Jarchow, Molstow (Mołstowo), Schwedt (Świecie) i Nessin (Nieżyn). Natomiast 26 letni Johann Georg von Wacholz , lejtnant (porucznik) dragonów posiadał Stary Dwór (Alt Hof), Klein Jarchow oraz Schwedt.

Należy tu wspomnieć, że Klein Jarchow (Jarkowo Małe – Jarkowo B), znajdowało się ok. 400 m na południe od wsi Groβ Jarchow i położone było przy drodze do Dargosławia i Starnina. W 1816 roku liczyło ono 26 mieszkańców , a w 1871 roku było ich 21.  

Od 1804 roku Jarkowo było ponownie zarządzane w całości przez braci Wacholz (Heinrich Teodor, Franz Georg August Ludwig i Ludwik Wilhelm). Od 1862 właścicielem był kapitan Otto von Wacholz. W tym czasie Stary Dwór był już w bardzo złym stanie technicznym, określano go nawet, ze był w ruinie.

Dwadzieścia lat później tj. w 1882 roku, Jarkowo kupił za 313.000 marek, właściciel majątku Gervin B (Gorawino B) Bernhard Fick. Majątkiem  w Jarkowie zarządzał wtedy w jego imieniu inspektor Johan Kehlke. W 1898 roku, syn dotychczasowego właściciela Jarkowa, porucznik Leonhard Fick, sprzedał posiadłość. Kolejno ziemie Jarkowa przejmowali Julis Mengel, a niecały rok później Richard Rüchel. Później nastąpiła parcelacja gruntów i  wydzielono 19 działek dla nowych rolników. W 1919 właścicielem Jarkowa był Franz Klütz  i później przez dwadzieścia lat (do końca II wojny światowej ) właścicielem został Erich Berzow.

Jarkowo było od zawsze wsią rolniczą, chociaż i tu rosły gdzie niegdzie jeszcze lasy. W 1885 roku wycięto ich pozostałości, a ziemie zostały całkowicie wykorzystane pod uprawy rolne oraz hodowlę. Na terenach tych uprawiano głównie : zboże (żyto, jęczmień, owies), ziemniaki oraz w mniejszym stopniu inne rośliny polowe. W hodowli, pod koniec XIX wieku, ważną  rolę odgrywały owce. W 1890 roku było ich tu ok. 1800 sztuk. Były również inne zwierzęta. W 1939 roku W Jarkowie posiadano 18 koni,115 krów (w tym 45 mlecznych) oraz 150 świń. Na potrzeby miejscowej produkcji ziemniaków otwarto również fabrykę mączki ziemniaczanej.

W Jarkowie istniała wówczas placówka pocztowa, usytuowana w domu gospodarza Deitlaffa, która była prowadzona przez panią Augustę Arndt. Podlegała ona pod pocztę w Gorawinie. Większość instytucji państwowych znajdowała się w gminie Gorawino. Był tam urząd stanu cywilnego, posterunek policji, rozjemca do załatwiania kłótni i sporów. Sołtysem (bürgerneister) był najpierw Albert Böttcher (od 1925 roku), a od 1935 roku  Herman Schwanz.

Młodzież, a także starsi mieszkańcy, którzy interesowali się sportem, mogli uprawiać go w „Związku sportowym gimnastyki” jaki istniał w Jarkowie.

Jak dużą miejscowością było Jarkowo? W 1780 roku miło 35 mieszkańców, później liczba ich szybko rosła. W powszechnym spisie pruskim z 1816 roku było już  56 mieszkańców, w 1861 roku - 113, w 1910 roku – 215, w 1925 – 226, a w 1939 – 181 mieszkańców.

W 1925 roku w Jarkowie było 25 domów, w których średnio zamieszkiwało po 9 osób. W latach późniejszych liczba domów wzrastała wraz z napływem mieszkańców. Po częściowej parcelacji gruntów w samej miejscowości powstało 19 nowych gospodarstw rolnych, 9 gospodarstw znajdowało się na wschód od miejscowości,  przy drodze do Gorawina, 3 między gruntami ziemskimi oraz 10  na północnych krańcach miejscowości. W 1939 roku było 43 gospodarstw domowych i na każde przypadało średnio 4,2 osoby.

W 1939 roku było:

- 124 osoby zdolne do pracy,

- 30 dzieci w wieku szkolnym (6-14 lat),

- 8 dzieci  do 6 lat,

- 19 rencistów , powyżej 65 lat.

Ręcznie malowana mapa Jarkowa z 1930r.
Ręcznie malowana mapa Jarkowa z 1930 r.
 

Szkoła w Jarkowie została utworzona dopiero w 1900 roku. Coraz bardziej rosła liczba ludności, a co za tym idzie liczba dzieci. Wybudowana więc nowy budynek, w którym mieściła się szkoła jednoklasowa oraz mieszkanie dla nauczyciela. W 1939 roku było w niej 53 uczniów, w tym 28 chłopców oraz 25 dziewczynek. Nauczycielem był tam m.in. Reedler (1930), który ręcznie namalował mapę miejscowości - zobacz zdjęcia  w "Galerii foto ", później  Wilfried Klitzke.

W Jarkowie nigdy nie było kościoła. W średniowieczu kościół znajdował się w pobliskim Kinowie. W XIX wieku Jarkowo należało do parafii w Dargosławiu. Wszyscy mieszkańcy byli ewangelikami. Nie było wśród nich osób z wyznania katolickiego lub żydowskiego.

Opracował Tadeusz Dach na podstawie dostępnych materiałów w Archiwum Państwowym w Koszalinie , a głównie na podstawie: "Das Kolberger Land" - Manfred Vollack, 1999 oraz "Trzebiatów nad Regą - historia i zabytki" - Mariusz Zając, Szczecińskie Wydawnictwo Diecezjalne Ottonianum, Szczecin 1991, s.21

 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »

Święta!

Image

Imieniny

18 Grudnia 2018
Wtorek
Imieniny obchodzą:
Bogusław, Gracjan,
Gracjana, Laurencja,
Wilibald, Wszemir
Do końca roku zostało 14 dni.

Programy tv

Gościmy

Odwiedza nas 2 gości





© 2018 gorawino.net :: Joomla! i J!+AL jest Wolnym Oprogramowaniem wydanym na licencji GNU/GPL.