gorawino 022mm.jpg
powered_by.png, 1 kB
Starnin - historia szkoły Utwórz PDF Drukuj Poleć znajomemu
Autor: Tadeusz Dach   


 

Image

Na Pomorzu Zachodnim szkolnictwo elementarne w XIX wieku było dość szeroko rozbudowane pod względem ilości placówek. Szkoły elementarne zakładane były głównie w tych miejscowościach, w których znajdowały się kościoły parafialne oraz filialne. Miejscowości te, na danym terenie,  zawsze były ważniejszymi ośrodkami życia społeczno-gospodarczego. Na terenie gminy ewangelickiej w Rzesznikowie szkoły takie znajdowały się w Rzesznikowie, Rymaniu oraz w Starninie. Powszechne prawo pruskie z 1794 roku stanowiło, że utrzymanie szkół elementarnych należało głównie do właścicieli majątków ziemskich oraz gmin wiejskich. Pastor , w swojej gminie wyznaniowej, zawsze pełnił funkcje inspektora szkolnego.            

        Również w Starninie znajdowała się szkoła elementarna. Pod koniec XVIII wieku, nauczyciel Dawid Schumacher zamieszkiwał w prywatnym budynku, w którym uczył dzieci. Wówczas ten budynek trudno było nazwać szkołą, nie zaznaczono nawet tego faktu w wykazach parafii Rzesznikowo za lata 1780 – 1800, że w Starninie znajduje się klasa szkolna. W roku 1773 było tam 22 dzieci, w 1795 roku – 56 dzieci. Od początku XIX wieku liczba dzieci wzrastała, i w połowie tego okresu wynosiła 60 – 70 dzieci, by pod koniec XIX wieku osiągnąć liczbę 110 ( 1895r.) i  115 ( 1899 r.) dzieci. W szkole w tym okresie był zatrudniony zawsze jeden nauczyciel, który najczęściej wykonywał również funkcje kościelnego i organisty. Dopiero na początku XX wieku, w Starninie uczyło dwóch nauczycieli.

Image
Szkoła wybudowana przed I wojną światową
 

Kolejnymi nauczycielami w Starninie byli:

- Schumacher Dawid

- Kroening Daniel

- Schumacher Ferdinand ur. 1804 r, pracował w latach 1831 – 1865

- Knack Karl Friedrich Wilhelm ur. 1838 r, pracował w latach 1865 – 1898

- Behling Marta, pracowała  w 1895 r.

- Zuther Franz ur. 1874 r, pracował w latach 1898 – 1901

- Klenske,  do 1914 r.,

- Lietzau, do 1022 r.

- Georg Karg, 1936 – 1945 r.

            Jak nauczyciele byli przygotowani do wykonywania swojego zawodu? Często były to osoby bez kwalifikacji dydaktyczno-pedagogicznych. W Starninie wykształconym nauczycielem był K.F.W. Knack. Ukończył on seminarium nauczycielskie w Koszalinie. Inni byli po różnych dokształceniach oraz kursach prywatnych.

            Dochody nauczycieli były zróżnicowane w zależności od pełnionych funkcji oraz od posiadanego stażu pracy. Często pobierali oni dochody  z racji pełnienia jednocześnie kilku stanowisk tj. kościelnego, organisty i nauczycielka szkoły elementarnej. Dochody te nie były zbyt wysokie, a nauczycielom, którzy nie osiągali płacy przeciętnej i znajdowali się w ciężkich warunkach materialnych, władze rejencyjne przychodziły z pomocą finansową ( zwyczajną lub nadzwyczajną). Np. nauczyciel ze Starnina Knack otrzymywał podstawową pensję w 1884 r. w wysokości 750 marek ( w tym za staż pracy 180 marek, za funkcje kościelnego 45 marek). Stopniowo uposażenie to było podnoszone , tak że w 1889 roku wynosiło już łącznie 960 marek.

Po przejściu na emeryturę nauczycieli i kościelnych otrzymywali oni ok. 1/3 dotychczasowego uposażenia. Natomiast po ich śmierci, pomoc finansową otrzymywały również wdowy po nich oraz dzieci.  

W pierwszej połowie XIX wieku zbudowano budynek szkolny, w którym mieściło się mieszkanie nauczyciela  ( dwa pokoje mieszkalne, kuchnia oraz małe pomieszczenie zwane kamerą) a także osobne pomieszczenie przeznaczone na izbę szkolną, które było o wymiarach 7,06 m x 6,58 m x 2,82 m. Budynek był postawiony na trwałym fundamencie, pod którym znajdowała się piwnica. Stan tego budynku oceniany przez pastora Wetzla  w 1868 roku, był jako solidny i sprawiający dobre wrażenie. Podobnie oceniono go, podczas wizytacji,  w 1884 roku.

            Według spisu ludności z 1871 w Starninie  było 81,7% populacji w wieku powyżej 10 lat, którzy określili się jako umiejacy dobrze czytać i pisać, 16,3 % stwierdziło, że umieją ale słabo, natomiast dwie osoby były analfabetami.

            Należy zaznaczyć, że pod koniec XIX wieku liczba dzieci uczęszczających do szkoły gwałtownie rosła i w 1891 roku wynosiła już 84 dzieci. Trudno było pomieścić taka liczbę uczniów w jednej izbie lekcyjnej. Nauka odbywała się wówczas  w dwóch oddziałach. W pierwszym było 50 dzieci, a w drugim było 34 dzieci. Plusem izby lekcyjnej był fakt iż posiadała ona 5 okien i było ona  stosunkowo jasna. Już w 1893 roku pastor Wetzel, w protokóle wizytacyjnym określił ten budynek jako stary i wymagający naprawy. Podobne stwierdzenia zostały zawarte w 1895 roku.

            Nowy budynek szkolny został wybudowany przed I wojną światową. Posiadał on trzy klasy oraz mieszkania dla nauczycieli. W tym czasie w szkole pracowało dwóch nauczycieli. Budynek ten jest wykorzystywany do nauczania do chwili obecnej. Mieści się w nim filia Szkoły Podstawowej  ZSP w Rymaniu.

Image
Szkoła w 2010 r.
 

Rozwój miejscowości powodował zwiększony napływ ludnosci, a co za tym idzie, zwiększała się ilość dzieci.  W 1939 roku do szkoły uczęszczało 137 dzieci, w tym 64 chłopców oraz 67 dziewcząt.

             Charakter wyznaniowy szkół decydował zawsze m. in. o nauczaniu w duchu chrześcijańskim. Realizowane to było głownie na nauce religii. W Starninie np. religii w 1854 roku nauczano codziennie. Urzędowy formularz wizytacji szkoły w drugiej połowie XIX wieku zawierał wiele rozbudowanych pytań dot. m. in. znajomości pacierza, historii biblijnej, nauki M. Lutra i dzieł reformatorów, katechizmu, pieśni religijnych, posiadania odpowiednich podręczników oraz uczestnictwo w życiu liturgicznym kościoła. Drugim znaczącym przedmiotem w szkole elementarnej był nauka czytania i pisania. Trzecim głównym przedmiotem były rachunki. Dzieci otrzymywały również wiedzę z zakresu mniej ważnych przedmiotów jak śpiew, nauka o ojczyźnie i przyrodzie, rysunki oraz prace ręczne dla dziewcząt. Jednak poziom nauczania tych przedmiotów nie był wysoki.

            Pod koniec XIX wieku, ze względu na coraz większą ilość dzieci w szkole palącym problemem stało się zatrudnienie drugiego nauczyciela. Czasami w szkole pomagała żona nauczyciela. W końcu jednak, do przedmiotu „robótki”, który obejmował   prace ręczne dla dziewcząt zatrudniono w Starninie, w 1877 roku pomoc nauczycielską.

            Jak tak duża liczba dzieci mieściła się w szkole, gdzie była najczęściej tylko jedna izba lekcyjna? Dzieci najstarsze zazwyczaj uczęszczały do szkoły od wczesnych godzin rannych, a pozostałe od około południa. Latem dzieci przychodziły do szkoły wcześniej, a zimą później. Z tego powodu też istniał wówczas podział na tzw. „szkołę letnią” (Sommerschule) i „zimową” (Winterschule). Podział ten wynikał z pory roku oraz potrzeby wykorzystania dzieci do pracy w domach. Zimą frekwencja w szkole była mniejsza, najczęściej z powodu trudnych warunków atmosferycznych (śniegi, mróz) i nie mogły przeciwdziałać temu istniejące przepisy. Czasami na rodziców dzieci, które opuszczały zajęcia szkolne, nakładano kary finansowe!

Image
Szkoła w 2008 r.
 

            

tekst zmieniono 19.01.2011

 

Literatura:

- Lech Bończa -Bystrzycki "Gmina ewangelicka w Rzesznikowie w XIX wieku",

-  M. Vollack „Das Kolberger Land…”

- "Sternin und Familie Trieglaff" (http://www.sternin.de/),  

Zdjęcia: Konrad Okulicz - Kozaryn

           

 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »

Imieniny

20 Czerwca 2019
Czwartek
Imieniny obchodzą:
Bogna, Bogumiła,
Bożena, Florentyna,
Franciszek, Michał,
Rafał, Rafaela,
Sylwery
Do końca roku zostało 195 dni.

Programy tv

Gościmy

Odwiedza nas 8 gości





© 2019 gorawino.net :: Joomla! i J!+AL jest Wolnym Oprogramowaniem wydanym na licencji GNU/GPL.