gorawino 022mm.jpg
powered_by.png, 1 kB
Starnin - kościół Utwórz PDF Drukuj Poleć znajomemu
Autor: Tadeusz Dach   

Kościół zbudowany w latach 1934-1935.
Kościół zbudowany w latach 1934-1935.

       Kościół w Starninie należał do gminy ewangelickiej w Rzesznikowie. Już w informacji z XVI wieku (spis wyposażenia kościelnego, nazywany matrykułą kościelną  z 5 września 1594 roku ) wynika , że jest on kościołem filialnym dla pobliskiego Rzesznikowa, gdzie pierwszym pastorem był wówczas Krzysztof Rechenberg. Jeszcze na początku XIX wieku, Na terenie działania gminy kościelnej w Rzesznikowie znajdowały się trzy gminy wiejskie, tj  Rzesznikówko, Popiele-Studnica oraz Starnin, pozostałe tereny były tzw. obszarami dworskimi.  Były tam też trzy kościoły. Główny (macierzysty) mieścił się w Rzesznikowie, natomiast dwa filialne w Starninie oraz w Rymaniu. Już w 1885 roku na tym terenie była tylko jedna gmina wiejska w Starninie oraz pięć majątków dworskich ( Czartkowo, Jaglino, Rymań, Rzesznikowo i Starnin).


         

          Całość  tzw. porządku kościelnego, w tym czasie, była regulowana przez  Kirchenordnung” z 1815 roku. Regulacje te dotyczyły również kościoła filialnego w Starninie. W gminie kościelnej Rzesznikowo nabożeństwa odbywały się w niedziele tylko w dwóch kościołach – zawsze w Rzesznikowie oraz na przemian w jednym z kościołów filialnych. Latem było to o godzinie 8.00 oraz 10.00, a zimą o godzinie 9.00 i 11.00. Natomiast w święta, msze odbywały się we wszystkich trzech kościołach, zimą o godz. 9.00, 11.00 i 14.00, a latem o 8.00, 10.00 i 14.00. Pastor do Starnina przyjeżdżał furmanką. Msze według wspomnianego wyżej „porządku kościelnego” trwały nie dłużej jak jedną godzinę. Zawsze podkreślana była ranga kościoła macierzystego. Nabożeństwa świąteczne i niedzielne, w kościele w Rzesznikowie były odprawiane w sposób uroczysty – ze śpiewem, natomiast w kościele w Starninie (również w Rymaniu), teksty liturgiczne nie były śpiewane tylko czytane. Czasami były również odprawiane nabożeństwa wieczorne, ale odnosiło się to bardziej do kościoła w Rzesznikowie, natomiast w Starninie takich nabożeństw nie było. Oceniano, ze frekwencja na mszach, szczególnie niedzielnych i świątecznych była duża. W całej parafii najlepiej pod tym względem był oceniany kościół w Starninie. Było to m.in. spowodowane tym , że w Starninie przychodziła dość duża grupa chłopów, którzy posiadali własne gospodarstwa rolne. W niedzielę i święta mieli oni więcej czasu wolnego i mogli uczestniczyć w nabożeństwach. Natomiast w Rzesznikowie i Rymaniu większość stanowiła ludność folwarczna, która często była zmuszana do pracy w niedziele.

          Z powodu braku ksiąg kościelnych z pierwszej połowy XIX wieku, informacje o chrztach , ślubach i pogrzebach jakie miały miejsce w kościele w Starninie jest niepełna:

- chrzty:  w 1884 r.- 24, 1890 – 17, 1898 – 26, 1903 – 28, 1906 – 19,

- śluby :  w 1884 – 4, 1889 – 2, 1894 – 5, 1903 – 4, 1904 - 6, 1906 – 3,

- pogrzeby: 1884 – 4, 1885 – 17, 1887 – 2, 1888 – 19,1892 – 10, 1904 - 4, 1906 – 8,

- przyjmujących komunię: 1884 – 268, 1889 – 280, 1892 – 319, 1896 – 404,   

       Wcześniej już wspomniałem, że kościół w Starninie, od początku stworzenia parafii w Rzesznikowie, był jej kościołem filialnym. Parafia powstała pod koniec XVI wieku. Pierwszym pastorem był Jodocus Stephani, choć w spisie inwentarza  kościoła w Starninie z 1594 roku jako pierwszy jest wymieniony Krzysztof Rechenberg (źródło: „Gmina ewangelicka Rzesznikowo w XIX wieku” – Lech Bończa Bystrzycki). Od tego czasu, do początku XX wieku w Rzesznikowie było 15 pastorów:

- Jodocus Stephani                            koniec XVI wieku,

- Krzysztof Rechenberg                     ok. 1594 - …,

- Georg Christian Kypke                    1786 – 1815,

- Karl Heinrich Kypke                         1815 - 1852 ,

- Friedrich Gustaw Wetzel                  1852 – 1890,

- Joachim, Friedrich Wilhelm Müller   1890 – 1904

          Funkcje kościelnego w kościele w Starninie w XIX wieku sprawowali wymienieni w artykule o starnińskiej szkole nauczyciele:

- Ferdinand Schumacher                      1865 – 1867

- Karl Friedrich Wilhelm Knack              1867 – 1898

- Franz Zuther                                        1898 – 1901

          W Starninie istniała również kościelna rada gminna. Najczęściej składała się ona z trzech osób tj. pastora, który miał zawsze głos decydujący oraz dwóch osób świeckich wybranych z grona mieszkańców miejscowości. Posiedzenia rady nie odbywały się zbyt często bo ok. 3-5 razy w roku. Wyjątkiem był rok 1907, kiedy to posiedzenia takie odbyły się aż dziewięciokrotnie.

  

Kościół w Starninie
Kosciół w Starninie
        Budowa kościołów wiejskich przed wiekami zawsze była problemem. Najczęściej były one budowane z tzw. muru pruskiego tj. konstrukcja drewniana wypełniana cegłami. Budowle w tym stylu zaliczano do niemieckiego stylu narodowego. Były one jednak nietrwałe i ulegały powolnemu niszczeniu, głownie ze względu na nietrwałe materiały budowlane. Podobnie było w gminie kościelnej w Rzesznikowie. Kiedy zabroniono odbywać msze święte w kościele w Rzesznikowie, z powodu postępującego niszczenia kościoła, przeniesiono je w 1837 roku do kościoła filialnego w Starninie.  Stan taki trwał aż do 1844 roku, w tym czasie kościół w Starninie pełnił obowiązki kościoła parafialnego, a mieszkańcy Rzesznikowa oraz kilku okolicznych miejscowości musieli dojeżdżać na msze do Starnina.

Inwentarz parafialny i kościelny z 1779 roku, podaje, że tym czasie,  kościół w Starninie był zbudowany również z muru pruskiego .  Już w 1816 roku podawano w zestawieniu dóbr materialnych posiadanych przez parafię Rzesznikowo, że kościół i wieża potrzebowały naprawy. Taki stan techniczny budowli kościelnej zmusił niejako, patrona kościoła (właściciela miejscowego majątku ziemskiego), do podjęcia prac remontowych. Kolejne lata XIX wieku powodowały dalsze niszczenie kościoła i protokół z wizytacji z października 1891 roku mówił znowu o potrzebie gruntownego remontu. Następne remonty kościoła poprawiały jego stan na krótko. Doszło do tego, że  pod koniec lat dwudziestych XX wieku, kościół groził nawet zawaleniem.

Fakt ten spowodował rozpoczęcie budowy nowego kościoła. W latach 1934-1935, wybudowano nowy kościół z cegły. Posiadał on wyodrębnione prezbiterium zakończone trójbocznie. Kościół zbudowano bez wieży, otwory drzwiowe i okienne były zakończone ostrym łukiem, dach był dwuspadowy, kryty dachówką, sufit kościoła był płaski belkowany. Kościół zaprojektował kołobrzeski architekt Holstein.

Czy wiemy co było na wyposażeniu kościoła w Starninie? Dzięki publikacji  księdza Lecha Bończy Bystrzyckiego, znamy również i te dane. W kościele w Starninie , według inwentarza parafialnego z 1779 roku, znajdowały się : srebrny kielich z pateną, stara agenda, biblia i księga śpiewów oraz trzy cynowe świeczniki ołtarzowe. W 1894 roku zapisano w inwentarzu, że w kościele w Starninie znajdują się dwa zabytkowe dzwony. Jeden z nich był bez żadnych napisów, natomiast drugi posiadał napis wykonany w gotyckiej minuskule. Ponadto były w kościele drewniane epitafia nagrobne rodziny Manteufflów oraz rzeźbiony ołtarz. Obecnie w kościele w Starninie, nadal znajduje się  XVII wieczny dzwon. Po II wojnie światowej zniknął  drewniany ołtarz. Na jego miejscu postawiono w 1945 roku barokowy ołtarz przeniesiony z kościoła w Dargosławiu. Co pozostało z dawnego wyposażenia w kościele? Jest figurka świętego (XV-XVI wiek), która w 1932 roku została umieszczona na trzonie nowej chrzcielnicy, jest żeliwny krucyfiks i dwa lichtarze ( z początku XX wieku), są dwa stojące, metalowe świeczniki z końca XIX wieku, jest „wieczna” lampka oraz świecznik wiszący ( z początku XX wieku) oraz obraz „Naigrywanie się z Chrystusa”. Obraz ten został namalowany w połowie XVIII wieku, według naśladownictwa J.B. Tiepolo, a w 1855 roku, został ofiarowany dla kościoła w Starninie przez majora Roberta Januarego von Frankenberga, o czym świadczy stosowny napis pod obrazem w języku niemieckim.

Najciekawsze obiekty zabytkowe zostały zdeponowane w 1964 roku w  Muzeum w Kołobrzegu. Były to : Piękna Madonna z Dzieciątkiem, tarcza herbowa rodziny Manteufflów, nieznany herb, który znajdował się na chórze muzycznym, figurka stojąca przy ołtarzu, barokowa figura oraz ludowy krucyfiks z pierwszej połowy XVI wieku.

Pastor gminy kościelnej w Rzesznikowie dysponował również ziemia kościelną w Starninie. W 1779 roku było to 9,80 ha, w 1884 roku – 3,66 ha, a od 1891 roku było to już 11,81 ha ziemi. Zarobki kościelnego w Starninie, który zaliczał się do tzw. niższej służby kościelnej, składały się z kilku piastowanych przez niego stanowisk. Pełnił on funkcję kościelnego, organisty i jednocześnie nauczyciela w szkole. Zarobek kościelnego był jedynie niewielkim dodatkiem do podstawowego uposażenia z racji wypełniania przez niego funkcji nauczyciela. Sposób uposażenia kościelnego (jednocześnie nauczyciela) został pokazany w artykule dot. szkoły w Starninie.

W niedługim okresie czasu, w „galerii foto” zamieścimy zdjęcia z kościoła w Starninie oraz zdjęcia zabytków zdeponowanych w muzeum. 

 

                     Zdjęcia : Konrad Okulicz - Kozaryn

Opracował: Tadeusz Dach na podstawie:

"Gmina ewangelicka w Rzesznikowie w XIX wieku" -Lech Bończa-Bystrzycki, wyd.I, Koszalin 1995,

oraz  informacji z "Sternin und Familie Trieglaff" (http://www.sternin.de/).

 

 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »

Imieniny

20 Czerwca 2019
Czwartek
Imieniny obchodzą:
Bogna, Bogumiła,
Bożena, Florentyna,
Franciszek, Michał,
Rafał, Rafaela,
Sylwery
Do końca roku zostało 195 dni.

Programy tv

Gościmy

Odwiedza nas 8 gości





© 2019 gorawino.net :: Joomla! i J!+AL jest Wolnym Oprogramowaniem wydanym na licencji GNU/GPL.