gorawino 026m.jpg
powered_by.png, 1 kB
Strona główna arrow Historia w Gminie arrow Drozdowo historia arrow Drozdowo - historia do 1945 r.
Drozdowo - historia do 1945 r. Utwórz PDF Drukuj Poleć znajomemu
Autor: Tadeusz Dach   

Image 

  Pierwszą informacją pisaną, w której jest wymieniona nazwa miejscowości, jest akt przekazania w podległość klasztoru w Belbuck , jedenastu miejscowości w tym Drozdowa (Drosdouue). Odbyło się to w 1180 roku, kiedy to książę Kazimierz przekazał mnichom z Lund (południowa Szwecja), klasztoru w Białobokach (Belbuck) koło Trzebiatowa.

         Ponownie miejscowość jest wymieniona w dokumencie książąt pomorskich Bogusława II i Kazimierza II wraz z ich matką księżną Anastazją z roku 1215, który mówił o podległości dwunastu miejscowości pod klasztor w Bulbeck. Jest tam wymienione Drozdowo jako Drosedow.

Dawna sala wiejska z karczmą.
Dawna sala wiejska z karczmą.
 

                Z kolei wdowa po księciu Bogusławie I, Anastazja w dokumencie z 1222 (Drosedow) wymienia ponownie miejscowość podczas przekazania kilkunastu wsi pod podległość nowo założonego klasztoru żeńskiego. Potwierdzają to w 1240 roku książę Warcisław III i jego matka Ingardis.

         W 1276 roku, Drozdowo (Drosedow), decyzją księcia Barnima I oraz biskupa kamieńskiego Hermana, zostaje przeniesione pod podległość starego zamku w Kołobrzegu.

         W 1315 roku, Drozdowo zostało wymienione w dokumencie, kiedy, to Berta, wdowa po Slaweke z Drozdowa i jej 5 synów za  115 marek kupili konia od giermka z Dargosławia, co miał potwierdzić ksiądz z Trzynika (Trinke).

         W latach następnych Drozdowo należało już do rodu Manteufflów (Manduvel). W krótkim czasie byli oni właścicielami większości okolicznych miejscowości. Należały do nich m.in. Drozdowo, Siemyśl, Trzynik, Nieżyn, Byszewo, Świecie kołobrzeskie, Krukowo, Karścino, Kędrzyn, Gorawino, Starnin, Rymań wiele, wiele innych miejscowości w powiecie gryfickim , świdwińskim i białogardzkim.

 

Herb rodu Manteuffel
Herb rodu Manteuffel
        Już w 1436 r. Mikołaj Manteuffel z Drozdowa jest wymieniany, jako jeden z poręczających wraz z Henningiem z Nieżyna i Jostem z Trzebiatowa, za Witzkiego Manteuffla z Krukowa.

         Od 1494 roku Drozdowo było własnością Wolfganga i Wilkien Manduvel (Manteuffel), a kościół i parafia podlegały pod biskupstwo w Kamieniu.

         Po 1523 roku ustalono schemat rolny i Wilken Manduuel (Manteuffel, został lennikiem podległym pod biskupstwo w Kamieniu. W pomorskiej matrykule wojskowej Bogusława X, Manteufflowie z różnych miejscowości zostali zobowiązani, aby na czas wojny dostarczyć konie. Najwięcej, bo aż 5, musiał dostarczyć Wilke Manteuffel z Drozdowa, co świadczyło m.in. o jego zamożności. W 1573 roku z kolei , biskupstwo w Kamieniu wymienia „Hennicha i Asmusa Mandeuffel w Trzyniku (Trinke) i Drozdowie (Drosedow)”  Manteuffels,  jako panów dworu. Ponadto w 1628 roku wymieniono Ventza Manteuffel  w Drozdowie i Białokurach (Baldekow). Później do końca XVII wieku Drozdowo było w „obcych rękach”.

         13 grudnia 1682 roku, pułkownik Hennig von Manteuffel, sprzedał za 14 000 FL połowę Drozdowa dla brandenburskiego gubernatora twierdzy Kołobrzeg, generała brygady Hansa Heinricha von Schlabrendorff, a jego spadkobiercy, w dniu 22 kwietnia 1693 roku, nabyli również drugą połowę miejscowości, należącą  do Wilke Hennig von Manteuffel i jego syna Benz Jürgen. Całość Drozdowa przeszła w ręce kapitana Alberta von Schlabrendoeff. 5 kwietnia 1755 roku ustanowiono publiczną licytację miejscowości. W 1763 roku prawa do Drozdowa kupiła żona pułkownika Petera Christian von Kleist (z domu von Retzow). W końcu zgłosił się kapitan Georg Lorenz von Manteuffel, przedstawiając swoje prawa do wykupu Drozdowa, ale zmarł przed podjęciem decyzji. W miedzy czasie doszło do wojny siedmioletniej (1756-1763), w której połowa miejscowości m.in. z plebanią została spalona.

         W 1804 roku ponownie właścicielem Drozdowa była rodzina Manteuffel. Dobra nabył 37-letni emerytowany porucznik Ewald von Manteuffel. Jego posiadłość wchodziła w skład kompleksu kilku majątków, którego siedziba znajdowała się w miejscowości Leszczyn (Lestin).  W 1840 roku Drozdowo stało się własnością H.C.Guse, a rok później żony Carla Heinricha von Gerlach z Parsowa (Parsow). Z kolei w 1858 roku odziedziczył syn Friedrich August Bernhard von Gerlach. Nowy właściciel majątku sam się nim nie zajmował. Wydzierżawił go Carlowi Schimmelpfennig, a od 1890 roku dzierżawcą został jego syn Paul. Schimmelpfennigowie spowodowali znaczny rozwój majątku w Drozdowie.

Dom, w którym mieszkali Schimmelpfennigowie
Dom, w którym mieszkali Schimmelpfennigowie.
 

Zastosowali nowoczesne metody produkcji rolniczej. Konsekwentnie przestawiali majątek na produkcję bydła. Paul zbudował mleczarnię parową, w której produkowano m.in. duże ilości śmietany. Wszystko to odbywało się przy braku prądu elektrycznego, który został podłączony w Drozdowie pod koniec I wojnie światowej.  Kolejne poczynania rodziny Schimmelpfennig spowodowały, że majątek ten był oceniany, jako jeden z najlepszych w powiecie.

         W 1900 roku zmarł Paul, a majątek przejęła wdowa po nim, Anna Schimmelpfennig ( z d. Behrendt) oraz później jej syn Karl. Kontynuowali oni dalej rozwój w kierunku hodowli bydła.

         Jak na tle stosunków własnościowych Drozdowa, a później majątku, wyglądała cała miejscowość?

         W 1780 roku Drozdowo liczyło 238 mieszkańców i 34 domy. Już w 1855 roku liczba ludności się podwoiła i wynosiła 695, a w 1864 było już 802 mieszkańców. Po 1867 roku liczba ludności zaczęła spadać, by osiągnąć  w 1895 r. liczbę 669 mieszkańców. Przyczyną spadku liczby ludności w tym okresie była głownie emigracja. Od początku XX wieku jednak liczba ludności zaczęła wzrastać, by osiągnąć 740 mieszkańców i 152 budynki w 1925 roku. W 1939 roku było natomiast mniej ludności  (694), ale więcej budynków mieszkalnych (171).

         Według niemieckiego spisu ludności z 1939 roku wynika, że w Drozdowie było 85 dzieci do 6 roku życia, 108 dzieci w wieku szkolnym ( 6 – 14 lat), 433 osoby w wieku 14- 65 lat, oraz 68 osób w wieku powyżej 65 lat. Była to jedna z większych wsi powiatu (wykaz mieszkańców znajduje się na stronie www.gorawino.net).

         Przy tak dużej ilości dzieci, w latach 1932-1933 została zbudowana nowa szkoła. Była to szkoła trzyklasowa z dwoma mieszkaniami dla nauczycieli. Zaznaczmy, ze w tym samym czasie budowano nowy budynek szkoły w pobliskim Gorawinie. Na uwagę zasługuje fakt , iż oba budynki budował firmy należące do  dwóch  braci. Dyrektorem szkoły, w tym czasie, był Willi Meyer oraz Karl Arndt. Już przed I wojna światową nauczycielem był Neitzel, później do 1922 roku  nauczycielem był Zietlow i do 1933, ponownie Neitzel. W 1939 roku do szkoły uczęszczało 132 dzieci, w tym było 69 chłopców oraz 63 dziewczynki.

Szkoła budowana w latach 1932-33
Szkoła budowana w latach 1932-33
        

          Według pruskiego spisu z 1871 roku, w Drozdowie 91,7% osób (powyżej 10 lat) umiało czytać i pisać. Pozostałą część stanowili analfabeci, których więcej było wśród pracowników dworu(majątku) niż wśród gospodarzy we wsi.

         Jak wszędzie, ogromna rolę spełniał kościół. W Drozdowie już od średniowiecza istniała parafia. Kolejnymi pastorami ewangelickimi byli:

- 15..             Dawid Homodt

- 1588-1641 Joachim Pagekopf,

- 1644-1675 Georg Pagekopf,

- 1677-1693 Abel Pistorius ,

- 1695-1731 Gideon Schultze,

- 1732-1764 Peter Gideon Schultze,

- 1765-1768 Daniel Christoph Ellendt,

- 1770-1812 Benedikt Gotlib Cälius,

- 1813-1823 Johann Gottlieb Pricelius,

- 1823-1828 Heinrich Ludwig. Eduard Schultz,

- 1828-1831 Friedrich Meinhof,

- 1832-1833 Johann Karl Ferdinand Bergius,

- 1833-1867 Karl Heinrich Ferdinand Uckeley,

- 1868-1877  August Herman Gottl. Hertell,

- 1878-1891 Johann. Bernh. R. W. G. Carmesin,

- 1891 -        Georg Heinrich. F. W. Pecker,

-          -1927 Flemming,

- 1927-1934 Walter Brunnemann,

- 1937-1945 Siegfried Trenkler.

Kościół zbudowany w I połowie XIX wieku.
Kościół zbudowany w I połowie XIX wieku.
     

    Gmina ewangelicka Drozdowo była duża. Należał do niej kościół filialny w pobliskim Trzyniku (Trinke), a także kościół filialny w Dębicy, dla wspólnoty Dębica-Leszczyn (Damitz-Lestin). Sama parafia podlegała do 1818 roku pod Synod w Trzebiatowie, później pod „okręg kościelny” w Kołobrzegu. Do kościoła ewangelickiego w parafii Drozdowo należało 673 osób, w Dębicy 827, a w Trzyniku 321. Patronem dbającym o kościół, byli kolejni właściciele majątku w Drozdowie, a ostatnim przed II wojną światową był, właściciel większości gruntów C.A. von Gerlach z Parsowa. Księgi kościelne w Drozdowie były prowadzone od 1831 roku ( również dla kościoła w Trzyniku), natomiast w Dębicy były oddzielne, prowadzone od 1640 i 1699 roku). Zachowały się księgi urodzeń, zgonów i małżeństw z Drozdowa z lat 1848-1874, znajdują się w Archiwum Państwowym w Szczecinie. Na wskutek pożarów w 1828 i 1858 roku, dwukrotnie spłonęła plebania w Drozdowie.

          Według spisów, w 1925 roku do kościoła ewangelickiego w Drozdowie należało 98,1 % mieszkańców. Było również 4 katolików, a 10 osób nie opowiedziało się do żadnej przynależności kościelnej. Obecny kościół w Drozdowie, zbudowany został w połowie XIX wieku. Z ustaleń księdza Lecha Bończy-Bystrzyckiego („Gmina ewangelicka w Rzesznikowie w XIX wieku”) wynika, że w 1829 roku, podczas trwania dyskusji nad kosztem budowy nowego kościoła w Rzesznikowie, władze rejencyjne stwierdzały, ze kościół można wybudować za 1000 talarów i podawały przy tym przykład miejscowości Drozdowo, gdzie wybudowano nowy kościół za taką właśnie  cenę. Z tego może wynikać, że kościół w Drozdowie został wybudowany na początku XIX wieku, a nie jak się obecnie podaje w połowie tego wieku.

         Ostatni pastor parafii, Siegfried Trenkler, prowadził przy parafii grupę „Ewangelickiej pomocy kobietom” oraz  pracę z młodzieżą. Pomagała mu w tych działaniach siostra zakonna Antonie Knetsch ze Szczecina. W 1864 roku parafia Drozdowo posiadała 22,2 ha ziemi.

         Intensywny rozwój miejscowości zaczął się pod koniec XIX i na początku XX wieku:

- 1895 r. zbudowano w ramach tzw. Małej kolei kołobrzeskiej linię kolejową, wąskotorową biegnącą przez Drozdowo. Latem 1938 r. kolejka jeździła 5 razy dziennie(!) w obu kierunkach. Czas przejazdu do Gościna wynosił 23-32 minut, a do Kołobrzegu 77-82 minuty.

- 1895 r. założono w miejscowości kasę oszczędnościowo-pożyczkową,

- zbudowano mleczarnię parową,

- koniec XIX w. – założono agencje pocztową, który prowadził rolnik Herbert Pagel,

- 1900 - zbudowano drogę do Gorawina,

- 1913 – miejscowość podłączono do prądu elektrycznego,

Ważnym elementem życia miejscowości były kolejno powstające małe firmy prowadzące swoja działalność na rzecz mieszkańców (dane z lat 1941/1942):

- firma samochodowa – Ulrich Kiecker,

- piekarnia – Reinh Molzahn ( w 1937 Paul Gleser),

- firma budowlana – Rudolf Thoms,

- rzeźnik – A. Korbus, (w 1937 Karl Korbus),

- dwie karczmy (restauracje) – Joh. Behrendt, Julius Guhl,

- dwa sklepy -  Hermann Erdmann i Ernst Gehrke,

- wiatrak z sinikiem – należał do majątku , ale dzierżawił go Franz Baller, dziennie produkował 2,1-5 ton mąki,

- kowal – Hugo Gehrke,

- krawiec – F. Timm (w 1937- Artur Timm),

- szewc – Herman Meyer (w 1937 –Martin Zubke),

- stelmach – w 1937- Helmut Kiecker,

- stolarz – Albert Gaulke,

- położna - Berta Kiecker.

1906, obchody 10-lecia Zwiazku Wojennego
1906, obchody 10-lecia Zwiazku Wojennego
 

         Drzozdowo było również dużą wsią rolniczą.  W 1939 roku było tam ok. 65 indywidualnych gospodarstw rolnych. Trzynaście gospodarstw było wielkości 20-60 ha ziemi, 34 gospodarstwa były wielkości 10-20 ha, 5 gospodarstw 5-10 ha oraz 14 małych gospodarstw posiadających 0,5- 5 ha ziemi. Prowadzono głownie produkcję roślinną oraz hodowlę zwierząt ( w tym m.in. hodowano gęsi na sprzedaż).

 

         Jak wcześniej wspomniałem, Drozdowo pełniło funkcje okręgu urzędowego ( gminy) dla kilku miejscowości ( Drozdowo, Dębica, Leszczyn). W skład gminy nie wchodził leżący obok Trzynik (podlegał pod gminę w Siemyślu). Trzynik natomiast należał do ewangelickiej gminy kościelnej w Drozdowie i znajdował się tam kościół filialny dla Drozdowa. Funkcję burmistrza urzędu sprawował Wilhelm Frey. Kolejnymi burmistrzami w miejscowości byli: przed I wojną światową Georg Braun, później do 1922 r. Artur Behling, do 1933 r. Reinhold Braun, oraz do 1935 r. Otto Wiedenhöft. Zawodowym urzędnikiem był Reinhold Braun. Arbitrem w sporach sądowych był Ernst Raasch z Gorawina, który reprezentował wszystkie sprawy przed sądem rejonowym w Kołobrzegu. Szefem policji był kapitan Papke z posterunku w Siemyślu. Organizatorem sportu był nauczyciel Karl Arndt. W miejscowości działał związek sportowy oraz związek wojenny (dla byłych żołnierzy).

 

Więcej zdjęć z Drozdowa w "galerii foto"

 

Opracował Tadeusz Dach na podstawie:

  1.   Gemeindelerton fur den Freiesteat Preussen,10.1932(AP Koszalin)

  2.      Gemeindelexikon, 1.12.1885,(AP Koszalin)

  3.      Dorfschasts Bezeichniss, 1818, (Ap Koszalin)

  4.      Topographisch statistische, 1846, (AP Koszalin)

  5.      Niekammars Landwirtschaftliche Guter- Adressbucher , 1939, (AP    Koszalin)

  6.    Gmina ewangelicka w Rzesznikowie w XIX wieku -Lech Bończa-

         Bystrzycki, wyd.I, Koszalin 1995

  7.    Das Kolberger Land - Manfred Vollack, 1999

  8.    Güter Und Gutshäuser Im Kolberger Land - Wilke Eberhard, 2004

 9.    Dzieje ziemi kołobrzeskiej do czasów jej germanizacji, Kazimierz Ślaski, 1948,

10.    Herb Manteufflów pochodzi ze strony: http://herby.machura.slupsk.pl/

 

 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »

Pomoc dla Bartka !!!


Image

Wspomóż nasze działania

Image

Imieniny

26 Marca 2017
Niedziela
Imieniny obchodzą:
Emanuel, Manuela,
Feliks, Larysa,
Nikifor, Teodor,
Tworzymir
Do końca roku zostało 281 dni.

Programy tv

Gościmy

Odwiedza nas 16 gości





© 2017 gorawino.net :: Joomla! i J!+AL jest Wolnym Oprogramowaniem wydanym na licencji GNU/GPL.